Η Ρωμηά φιλόσοφος που αφιερώθηκε στα δικαιώματα του ανθρώπου
4 Οκτωβρίου 2026.
Η εκδημία της αναμφίβολα είναι μεγάλη απώλεια για τον πνευματικό κόσμο της Τουρκίας, για την Πολίτικη Ρωμηοσύνη, από τα σπλάχνα της οποίας προερχόταν, αλλά και για την διεθνή κοινότητα των φιλοσόφων.
Η Ιωάννα Κουτσουράδη, η Πολίτισσα φιλόσοφος, που έβαλε στο επίκεντρο της ακαδημαϊκής της σταδιοδρομίας τα δικαιώματα του ανθρώπου, δεν είναι πια μαζί μας. Η καθηγήτρια φιλοσοφίας απεβίωσε στις 2 Οκτωβρίου 2026, δύο ημέρες πριν τα ενενηκοστά γενέθλια της.
Από τα βιογραφικά στοιχεία της ξεχωρίζουμε τα ορόσημα που την καθιέρωσαν σε μια ξεχωριστή θέση στον χώρο της σύγχρονης φιλοσοφικής σκέψης. Ήταν απόφοιτος του Ζάππειου Παρθεναγωγείου. Το 1969 ίδρυσε το Τμήμα Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Χατζέττεπε της Άγκυρας. Επί χρόνια διετέλεσε Πρόεδρος του Τμήματος. Το πρόγραμμα σπουδών που εφάρμοσε αποτέλεσε πρότυπο και για τα άλλα πανεπιστημιακά τμήματα φιλοσοφίας της χώρας. Πρωτοστάτησε στη δημιουργία του Κέντρου Έρευνας και Εφαρμογής των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και της Φιλοσοφίας τους, στο ίδιο Πανεπιστήμιο, και από το 1997 διετέλεσε Διευθύντρια του Κέντρου. Μετά από δική της πρωτοβουλία ιδρύθηκε το Τουρκικό Ίδρυμα Φιλοσοφίας, του οποίου διετέλεσε Πρόεδρος για πολλά χρόνια. Εκπροσωπόντας με αυτό το Ίδρυμα την Τουρκία, εκλέχτηκε σε διάφορα αξιώματα της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ιδρυμάτων Φιλοσοφίας, της οποίας εκέχτηκε και Πρόεδρος. Το 2010 συμμετείχε στην ίδρυση της Διεθνούς Επιτροπής Κατά της Θανατικής Ποινής μαζί με διακεκριμένες προσωπικότητες της πολιτικής κ.α. Μετά την αφυπηρέτηση της από το Πανεπιστήμιο Χατζέττεπε, διηύθυνε το Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Πανεπιστημίου Μάλτεπε.
Είναι αδύνατο σε λίγες γραμμές να μεταφέρουμε επαρκώς την συμβολή της στη φιλοσοφία, με τις μελέτες της για την ηθική, τις οικουμενικές αξίες, τα συστήματα αξιολόγησης, για τον γενικό χαρακτήρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κ.α. Η προσέγγιση του διεισδυτικού πνεύματος της μπορεί να γίνει μέσα από την μελέτη των έργων της. Αλλά για την κατανόηση των σκέψεων της σε φιλοσοφικά θέματα, πολύ χρήσιμες είναι και οι συνεντεύξεις που είχε δώσει κατά καιρούς σε διάφορα μέσα ενημέρωσης. Είχε τον ικανότητα να διατυπώνει τις σκέψεις της με τρόπο απλό και κατανοητό από τους αναγνώστες και το ακροατήριο της.
Η «Ανατολή» ήταν το μόνο ομογενειακό μέσο ενημέρωσης που είχε την τιμή να δημοσιεύσει συνέντευξη της, χάρη στην προσπάθεια της συνεργάτιδας μας δημοσιογράφου Μαρίας Ζαχαράκη. Να σημειώσουμε ότι κατά τη διάρκεια της ακαδημαϊκής σταδιοδρομίας της έζησε πολλά χρόνια εκτός Κωνσταντινούπολης. Αυτός ήταν ίσως ένας λόγος που η αείμνηστη Κουτσουράδη δεν είχε ενεργή παρουσία στους κύκλους της ομογένειας. Τα τελευταία χρόνια η πνευματική προσφορά της τιμήθηκε από φορείς της Πολίτικης Ρωμηοσύνης, μεταξύ αυτών και από τον Σύνδεσμο Αποφοίτων Ζαππείου στην Αθήνα.
Οι αναγνώστες της «Ανατολής» μπορούν να διαβάσουν την συνέντευξη της Ιωάννας Κουτσουράδη στη Μαρία Ζαχαράκη από τον σύνδεσμο: https://anatolinet.gr/i-filosofos-politissa-toy-kosmoy/
Η τιμητική εκδήλωση στο Σύνδεσμο Ζαππίδων
Παρακάτω δημοσιεύουμε μερικές φωτογραφίες από την εκδήλωση συνάντησης αποφοίτων του Ζαππείου Παρθεναγωγείου με την Ιωάννα Κουτσουράδη τον Μάΐο του 2023 στην Αθήνα. Όσοι παραβρέθηκαν στη συνάντηση εκείνη που οργάνωσε η Πρόεδρος του Συνδέσμου Καθ. ΕΚΠΑ κα Αιμιλία Θεμοπούλου, είχαν την ευκαιρία να ακούσουν την αείμνηστη να απαγγέλλει ποιήματα της. Αλλά να αφηγείται και αναμνήσεις από τα μαθητικά χρόνια της στο Ζάππειο.
Διαβάστε κι αυτά:
